Mitologia tybetańska

Boginie

Czarna Niedola - według przedbuddyjskiego mitu o stworzeniu Czarna Niedola była czarownicą czarnego światła. Wraz ze swym odpowiednikiem Promiennym (białe światło) była pierwszą istotą. Kiedy Czarna Niedola i Promienny zostali powołani do życia, stworzyli z chaosu wielobarwne strumienie światła, które rozdzieliły się jak tęcza. Z ich pięciu kolorów powstało pięć elementów: twardość, płynność, ciepło ruch i przestrzeń, które stopiły się, by uformować olbrzymie jajo. Czarna Niedola wydobyła z niego ciemność niebytu, którą napełniła złem świata.

Bogowie

>

Jama - Jama (sanskr.), Yanluo (chiń.), Emma-ten (jap.), Schindsche (tybet.). Bud.-tybet. bóstwo opiekuńcze nauki, sędzia umarłych, który dba o to, żeby w momencie zmartwychwstania każda istota żywa odrodziła się w tej z 6 gati, na którą zasłużyła. Wysyła do nich 5 swoich wysłanników, Jamadutów: chorobę, starość, śmierć, narodziny i pokaranie. Jama, bliźniaczy brat Jamiego, uległ Jamantace; jest jednym z Dharmapalów. Potem został władcą Naraki, w sprawowaniu tej władzy pomaga mu 8 generałów i składająca się z 80000 istot świta. Przedstawiany z głową byka lub stojący na byku, który odbywa stosunek z kobietą. Atrybutami Jamy jest laska (danda) zakończona czaszką i pętlą (paśa), ma której wciąga zmarłych do Naraki.

Kubera, Kuvera - sanskr. "nieforemny". Bud.-tyb. bóstwo opiekuńcze nauki i jeden z Dharmapalów. Atrybuty: ekran i mungo.

Światłość - białe światło, które wraz ze swoim przeciwieństwem, Czarną Niedolą (czarnym światłem) były pierwszymi istnieniami według prebuddyjskiej mitologii o stworzeniu świata. Później kiedy Czarna Niedola i Światłość zostali powołani do życia, stworzyli z chaosu wielobarwne strumienie światła, które rozdzieliły się jak tęcza. Z ich pięciu kolorów powstało pięć elementów: twardość, płynność, ciepło ruch i przestrzeń, które stopiły się, by uformować olbrzymie jajo. Czarna Niedola wydobyła z niego ciemność niebytu, którą napełniła złem świata. Światłość wydała na świat błogosławieństwa, takie jak szczęście, długie życie, pomyślność i wiele innych życzliwych bóstw.

Wadżrapani - sanskr. "ten, który trzyma w dłoniach Wadżrę", "Władca Pioruna". Bud.-tybet. bóg deszczu i strażnik tajemnej nauki tantr., jeden z Krodhadewata, który występuje pod 10 postaciami w 9 formach. Przedstawiany w mudrze zażegnania, z trzema oczami. Atrybutem jest wadżra.

Inne postacie i zagadnienia

>

Dakinie - sanskr. "wędrująca po niebie". Bud.-tybet. boginie wtajemniczenia i bóstwa opiekuńcze nauk. Jako wysłanniczki Dhjanibuddów przekazują ziemskim poszukującym zbawienia joginom wiedzę nieodzowną do jego osiągnięcia. Żeby wywieść w pole demony, podróżują pod postacią wiedźm i nakładają głowy lub maski niebezpiecznych zwierząt. Jako grupa 5 dakin, "które opuściły już świat", są przyporządkowane każda jednemu Dhjanibuddzie i stronie świata. Znaną dakinią jest Wadżrawarahi. Ukazują się joginom jako nagie joginie, dlatego przedstawiane są przeważnie jako nagie kobiety, przy czym ich nagość jest symbolem dążenia do niczym nieosłoniętej prawdy.

Gesar Khan - boski wojownik i heros z wielkiego tybetańsko-mongolskiego cyklu mitów, w którym można odnaleźć ślady prebuddyjskich tradycji mitologicznych w postaci licznych wzmianek o lokalnych bóstwach. Gesar Khan (król Gesar) został wybrany przez bogów, aby zstąpił na ziemię w ludzkiej postaci i zwalczył zło związane z przekleństwem rzuconym na ludzkość przez zgorzkniałą, starą kobietę i jej trzech synów. Gesar wykluł się na ziemi z jaja i wyruszył w heroiczną drogę życia, zwalczając wszelkie zło, które wraz z towarzyszami napotkał. Pod koniec życia udał się z nimi na jakiś czas na górę Margye Pongri, w celu odbycia medytacji i dokonania rytualnego oczyszczenia z czynów, które popełnili jako wojownicy. Potem Gesar wstąpił do nieba, wiedząc, że pewnego dnia będzie musiał wrócić na ziemię, ponieważ zła nie da się całkowicie wyplenić.

Gri-gum - siódmy król Tybetu z rodzaju ludzkiego i pierwszy, który nie powrócił po śmierci do nieba. Pewien szaman przepowiedział mu, że zginie w bitwie. Król wpadł we wściekłość z powodu tej przepowiedni i wyzwał swoich ministrów do walki, aby udowodnić, że jest największym wojownikiem. Wyzwanie przyjął Lo-ngam, szambelan królewski, więc Gri-gum zaczął przygotowywać się do pojedynku. Aby odwrócić zły los, na ramiona zarzucił martwego psa i lisa, a na czoło zarzucił czarny zawój ze zwierciadłem. Towarzyszyło mu także kilka jaków, niosących worki z sadzą. Rozpoczął się pojedynek, i niemal natychmiast, jaki rozdarły rogami worki, a w powietrze uniosły się tumany sadzy. W zamieszaniu Gri-gum odciął boski sznur, którym, jak jego poprzednicy, był połączony z niebem. Lo-ngam, w kłębach sadzy nie widział nic, poza zwierciadłem na głowie króla. Wypuścił strzałę w tym kierunku i zabił Gri-guma. Ponieważ król przeciął swoją niebiańską linę, nie mógł wstąpić do nieba i w ten sposób stał się pierwszym władcą tybetańskim pogrzebanym w ziemi.

Hajagriwa, Tamdrin - sanskr. "koński grzbiet"; Tamdrin (tyb.). Bud.-tybet. bóstwo opiekuńcze nauki, strzegące świętych pism przed demonami, jeden z Dharmapalów, uważany często za inkarnację Buddy Amitabhy lub Akszobhji. Przedstawiany niekiedy aż z trzema głowami, ośmioma rękami i ośmioma stopami. Pokazywany w mudrze w objęciach jogini. Atrybutami są: berło i kieł słonia. Ciało jest koloru czerwonego.

Lhathothori - legendarny król Tybetu (władał od 433 do 493 roku n.e.). Pewnego dnia niebo zapełniło się łukami tęczy, a na pałac królewski spadły wizerunki i teksty buddyjskie. Lhathothori czcił te przedmioty nie rozumiejąc ich znaczenia: przepowiednia głosiła, że miało ono zostać ujawnione po pięciu pokoleniach. Tybet przyjął religię buddyjską w VIII wieku n.e. za sprawą króla imieniem Srong-Ide’u-btsan.

Padmasambhawa - indyjski mistyk i tantrika (praktykujący okultyzm), który na życzenie tybetańskiego króla Srong-Ide’u-btsana zaszczepił w Tybecie w roku 752 n.e. buddyzm. Powstało wiele mitów na jego temat. Jeden z nich na przykład opowiada, że nie urodził się, ale w sposób cudowny ukazał się jako ośmiolatek wewnątrz kwiatu lotosu. Wychowany przez króla Odiyana, po zabiciu królewskiego ministra został skazany na ascetyczne życie skruszonego grzesznika. Potrafił porozumiewać się z istotami nadprzyrodzonymi i osiągnął wielką moc duchową. Jeden z kuzynów Buddy wprowadził go na drogę buddyzmu. Podczas pobytu w Tybecie Padmasambhawa zjednał sobie pomoc miejscowych duchów, aby przeciwstawić się demonom, które hamowały prace przy wznoszeniu nowej świątyni królewskiej. Z ich pomocą świątynia bSam-yas ( „Niepojęty”) została bardzo szybko zbudowana. Kiedy Padmasambhawa opuścił Tybet, obiecał raz w miesiącu wracać jako duch, aby błogosławić wszystkich, którzy przywoływali jego imię. Czczony przez tybetańskich buddystów jako drugi Budda, podobno żył ponad 1000 lat.